Komisja morderstw

wizja lokalna

Wizja lokalna: Podziemne Miasto Osówka – kompleks Rise

Wizja lokalna: Podziemne Miasto Osówka – kompleks Rise

Osówka leży w administracyjnych granicach miasta Głuszyca, na terenie Gór Sowich. Budowa podziemnego miasta, rozpoczęta przez Niemców w 1943 roku pomyślana była  albo jako jedna z tajnych kwater Hitlera, albo jako podziemna fabryka broni i amunicji.

Podziemne miasto składa się z systemu betonowych korytarzy, hal i umocnień. Ogromny rozmach kompleksu skłonił Niemców do nazwania go „riese” czyli „olbrzymem”.

Do najbardziej imponujących budowli należą „Kasyno” i „Siłownia”. „Kasyno” mierzy 50 metrów długości, otwory okienne, monolityczny stop żelbetonowy, przewody kominkowe, rury instalacyjne. Strop uformowany został w formie niecki, którą docelowo zamierzano wypełnić ziemią i roślinnością. „Siłownia” to blok betonowy, składający się ze zbiorników oraz pomieszczeń do których prowadzą włazy wyposażone w stalowe klamry.

Wizja lokalna: Pałac w Radomierzycach

Wizja lokalna: Pałac w Radomierzycach

Barokowy pałac w Radomierzycach został wybudowany w połowie XVIII wieku, a ufundował go szambelan króla Polski, Augusta II Mocnego. Pałac zbudowano na planie litery „H”. Nazywano go „Najpiękniejszym pałacem Łużyc”. Pomieszkiwał w nim król Prus, Fryderyk Wielki.

W budowli imponująca była m.in. reprezentacyjna, trzybiegowa klatka schodowa, obszerny hol podtrzymywany przez filary i ozdobiony przez alegoryczne figury Pax, Concordii, Modestii i Constanti (Pokój, Zgoda, Umiar i Stałość), okazała, „Biała” sala balowa. Do pałacu prowadzą nad fosą dwa kamienne mosty. Ściany pokrywały bogate zdobienia sztukatorskie.

Zniszczony w czasie wojny i zaniedbany po wojnie pałac jest obecnie restaurowany.

Wizja lokalna: Szklarska Poręba – Huta Szkła Kryształowego Julia

Wizja lokalna: Szklarska Poręba – Huta Szkła Kryształowego Julia

Zbudowany z granitu w 1841 roku budynek huty położony w dolinie rzeki Kamiennej, powyżej tzw. Kruczych Skał.
Hutę otwarto w 1842 r. pod nazwą „Józefina" („Josephinenhütte”) z inicjatywy hrabiego Leopolda von Schaffgottsch. Wykonywano w niej różne rodzaje szkła ołowiowego, barwione, lustra, szlifowane i rytowane.

Wyroby pochodzące ze Szklarskiej Poręby zasłynęły na świecie, począwszy od londyńskiej światowej wystawy przemysłowej z 1851 r. w Crystal Palace. Do 1945 roku była własnością niemiecką i pod zarządem niemieckim.

Po przejęciu zarządu przez władze polskie huta kontynuowała produkcję, a od roku 1956 funkcjonowała pod zmienioną nazwą, jako Huta Szkła Kryształowego „Julia”.

Wizja lokalna – Kudowa Zdrój – Pstrążna – Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego

Wizja lokalna – Kudowa Zdrój – Pstrążna – Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego

Za scenerię akcji tego odcinka rozgrywającego się w miejscowości o nazwie Bogumiłowice posłużyło Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego, mieszczące się w Pstrążnej, dzielnicy Kudowy Zdroju.

Pstrążną założyli czescy ewangelicy, „husyci”, którzy schronili się tu przed prześladowaniami ze strony katolickich Habsburgów. Muzeum stanowi skansen położony na pięknym, łagodnym zboczu. Znajdują się tu zabytkowe, autentyczne, a także po części zrekonstruowane drewniane obiekty, domy mieszkalne i zabudowania gospodarskie, takie jak n.p. wiatrak czy kuźnia. Domy mieszkalne imponują efektownymi konstrukcjami ciesielskimi. Wyposażone są starymi meblami i urządzeniami gospodarskimi, z rodowodem sięgającym od XVIII wieku do początków XX wieku.

W sąsiedztwie skansenu znajdują się pozostałości dawnej kopalni węgla. W tle widoczna jest też piękna panorama Karkonoszy.

Wizja lokalna – Góra Ślęża, Ostrów Tumski

Wizja lokalna – Góra Ślęża, Ostrów Tumski

W tym odcinku pojawia się wspaniały, malowniczy Ostrów Tumski, najcenniejszy kompleks zabytkowy Wrocławia. Ma on kształt kompleksu wysepek stworzonych przez odnogi rozgałęziającej się tu rzeki Odry. To miejsce historycznej siedziby Piastów Śląskich, sięgającej swoimi początkami X wieku. Wznieśli tu oni nie istniejący już zamek. Centralnym punktem Ostrowa Tumskiego jest imponująca archikatedra pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela.
W odcinku pojawia się też góra Ślęża, najwyższy szczyt przedgórza Sudeckiego, zwana także Sobotką. Mierząca nieco ponad siedemset metrów wysokości Sobotka, objęta ochroną w ramach rezerwatu, przypomina swoim kształtem stożek i jest porośnięta lasem mieszanym. Pierwsze schronisko powstało w 1837 roku i nazwane było Mechowym Domkiem.

Wizja lokalna – Stawy Milickie

Wizja lokalna – Stawy Milickie

Inspektor Alicja i podinspektor Maciej jadą do Milicza, aby pobrać próbki DNA od Krzysztofa Passowskiego, właściciela tamtejszych stawów rybnych. W tym odcinku można nie tylko rzucić okiem na miasteczko Milicz z kompleksem ciekawych zabytków pochodzących głównie z XVIII i XIX wieku oraz bogatym bagażem historii niemiecko-czeskiej.

Można też zobaczyć w całej okazałości niedaleko stąd położone rozległe hodowlane Stawy Milickie. Należą do nich Krośnice, Potasznia, Radziądz, Ruda Sułowska i Stawno. Położone są w dolinie Baryczy, a założyli je w XIII wieku cystersi.

Stawy są do dziś jednym z największych kompleksów stawów hodowlanych w Europie. Stanowią część rezerwatu przyrodniczego, Parku Krajobrazowego Doliny Baryczy, a jednocześnie są unikatowym zabytkiem techniki łowiectwa rybnego.

Malownicza Dolina Baryczy także pojawia się w tym odcinku. Na jej obszarze znajdują się stawy rybne oraz podmokłe łąki i lasy.

Wizja lokalna – Gross–Rosen

Wizja lokalna – Gross–Rosen

Niemiecki obóz koncentracyjny Gross-Rosen (Rogoźnica) powstał w 1940 roku jako filia Konzentrazionslager (KL) Sachsenhausen, a rok później stał się samodzielnym obozem. Jego więźniowie wykorzystywani byli do wyniszczającej pracy w pobliskich kamieniołomach. Pracowali w strasznych warunkach, przez dwanaście godzin na dobę, utrzymywani przy życiu głodowymi racjami żywnościowymi, bez jakiejkolwiek opieki lekarskiej, w atmosferze terroru, nieustannie maltretowani fizycznie i psychicznie przez nadzorców esesmanów oraz więźniów funkcyjnych, tzw. kapo.

W 1944 roku Niemcy dokonali potężnej rozbudowy obozu otaczając go licznymi filiami na terenie Dolnego Śląska, Sudetów i Ziemi Lubuskiej.

Przez obóz Gross-Rosen i filie przeszło w sumie około 125 tysięcy więźniów różnych narodowości (Polacy, Żydzi z różnych krajów europejskich, Rosjanie oraz przedstawiciele innych narodów ZSRR). Zginęło około 40 tysięcy więźniów, w tym podczas samej tylko ewakuacji obozu - kilka tysięcy. Część więźniów w ogóle nie była wykorzystywana do pracy, lecz po przywiezieniu od razu likwidowana.

Gross-Rosen zdobył ponurą sławę jednego z najgorszych obozów koncentracyjnych na terenie III Rzeszy

Wizja lokalna – Zamek Książ

Wizja lokalna – Zamek Książ

W tym odcinku pojawia się słynny zamek w Książu pod Wałbrzychem, jedna z najwspanialszych budowli zabytkowych w Polsce. Wznosi się na wysokiej górze, a u jego podnóża ciągnie się zakole rzeczki Pełcznicy.

Zamek powstał w XIII wieku, ale jego obecny kształt został uformowany w XVII i XVIII wieku, a zatem głównie w stylu barokowym. Zwracają uwagę dwa wewnętrzne dziedzińce i wspaniały plafon (zdobny malowidłami sufit) pędzla Scheffera w sali Maksymiliana. Niestety spora część wnętrz uległa zniszczeniu w czasie przebudowy zamku na niedoszłą kwaterę Hitlera.

Do zamku przylegają dwie barokowe oficyny. Wjazd główny do gmachu biblioteki zamkowej zdobią dwie ośmioboczne wieże.

W okresie działań wojennych II wojny światowej zamek w Książu należał do tzw. kompleksu Riese, a znajdujące się pod nim podziemne korytarze do dziś nie zostały zbadane. Przez ponad trzydzieści lat po II wojnie światowej zamek pozostawał w stanie zaniedbania. Jego ratowanie i renowacja zostały zapoczątkowane dopiero w latach siedemdziesiątych.

Z historią zamku związany jest wspomniany w tym odcinku „Komisji morderstw” stary niemiecki ród Hochbergów, pochodzący z Miśni. Piękna księżna Daisy, Angielka z rodu Cornvalis, żona jednego z Hochbergów , wywarła duży wpływ na charakter przebudowy zamku na przełomie XIX i XX wieku. Jej osobą inspirowana była postać księżniczki Daisy z serialu „Biała wizytówka” Filipa Bajona z 1986 roku.

Wizja lokalna – Zamek w Kliczkowie

Wizja lokalna – Zamek w Kliczkowie

Zamek w Kliczkowie, który pojawia się w tym odcinku jako sceneria kliniki doktora Frejncza, należy do największych budowli zabytkowych Dolnego Śląska. Składa się z dwóch skrzydeł, neorenesansowego i neogotyckiego, a najstarsza, gotycka część ukryta jest w skrzydle południowo zachodnim.
Pięknie odrestaurowane wnętrza to m.in. dawna Biblioteka, Sala Dworska, Sala Kominkowa z imponującym piecem i Sala Teatralna z piękną polichromią.

Historia Zamku sięga XIII wieku (budowla drewniano-murowana). Ufundowano go jako warownię graniczną piastowskich książąt śląskich do obrony przez najazdami Czechów. Od XVI do XVIII wieku przechodził w ręce różnych rodów niemieckich. Na początku XIX wieku zniszczony i rozgrabiony przez wojska napoleońskie, a następnie kilkakrotnie przebudowywany. II wojnę światową przetrwał bez większych zniszczeń, ale został rozgrabiony przez armię radziecką. Po 2000 roku kompleksowo odrestaurowany.

Zamek w Kliczkowie obecnie  jest siedzibą centrum hotelowo-konferencyjnego.

Wizja lokalna – Ząbkowice Śląskie

Wizja lokalna – Ząbkowice Śląskie

Miasto położone jest na Przedgórzu Sudeckim nad rzeką Budzówką, dopływie Nysy Kłodzkiej. Pierwotna, historyczna nazwa dzisiejszych Ząbkowic brzmiała (nomen omen): Frankenstein.

Miasto, żyjące przez stulecia pod panowaniem najpierw czeskim, a następnie niemieckim, jest bardzo bogate w zabytki. Ze średniowiecznego zamku zostały niestety tylko ruiny (choć ocalała część murów obronnych), co jest rezultatem zniszczeń z czasów wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Centrum miasta – głównie Rynek i okolice – wypełnione jest zabytkowymi budowlami reprezentującymi metryki i bogactwo stylów od XV do XIX wieku. Wśród nich warto wymienić neogotycki ratusz, dwór opatów henrykowskich, a także charakterystyczną „krzywą wieżę”. Jest także szereg cennych kamienic mieszczańskich i kilka interesujących kościołów.

Najbardziej dynamiczny rozwój miasta nastąpił w XIX wieku, stąd najwięcej jest tu obiektów z tego okresu, głównie o charakterze użytkowym.
Warto też zwrócić uwagę na dom rycerza Kaufunga z XVI wieku, gdzie znajduje się dziś Izba Pamiątek Regionalnych.